STANDARD OCHRONY MAŁOLETNICH

1. Cel

Miejska Przychodnia Specjalistyczna w Toruniu (dalej „Przychodnia”/„MPS”) działa dla dobra dziecka i w jego najlepszym interesie poprzez stworzenie warunków niezbędnych do zapewnienia bezpieczeństwa, szacunku i godności małoletnim Pacjentom.

Jako podmiot medyczny zobowiązujemy się do ochrony dzieci przed wszelkimi formami nadużyć: fizycznych, seksualnych, emocjonalnych i zaniedbania.

Mając na uwadze powyższe, ustala się poniższe Standardy Ochrony Małoletnich przed krzywdzeniem.

2. Zakres

Niniejsza Procedura obowiązuje w Miejskiej Przychodni Specjalistycznej w Toruniu – we wszystkich placówkach oraz jednostkach organizacyjnych ww.

Standardy Ochrony Małoletnich to cztery zasady, których przyjęcie sprawia, że Przychodnia jest bezpieczna dla dzieci – jej personel potrafi zidentyfikować sytuacje stwarzające ryzyko krzywdzenia dziecka i podjąć działania profilaktyczne oraz interwencyjne.

Standardy obejmują regulacje w poniżej wskazanych obszarach:

Standard I. POLITYKA

Miejska Przychodnia Specjalistyczna ustanowiła i wprowadziła w życie Politykę Ochrony Dzieci – przed krzywdzeniem.

Polityka Ochrony Dzieci jasno i kompleksowo określa:

a) zasady bezpiecznej rekrutacji do pracy w Miejskiej Przychodni Specjalistycznej w Toruniu,

b) zasady bezpiecznych relacji pracownicy – dziecko,

c) zasady reagowania na przypadki podejrzenia, że dziecko doświadcza krzywdzenia,

d) zasady ochrony wizerunku dziecka i danych osobowych dzieci,

e) zasady bezpiecznego korzystania z Internetu i mediów elektronicznych.

Standard II. PERSONEL

Miejska Przychodnia Specjalistyczna monitoruje, edukuje i angażuje swoich pracowników w celu zapobiegania krzywdzeniu dzieci:

a) w ramach rekrutacji członków personelu pracujących z dziećmi prowadzona jest ocena przygotowania kandydatów do pracy z dziećmi oraz sprawdzane są ich referencje,

b) ustalone są zasady rekrutacji personelu pracującego z dziećmi w Miejskiej Przychodni Specjalistycznej, w tym obowiązek uzyskiwania danych z Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym oraz informacji z Krajowego Rejestru Karnego i rejestrów karalności państw trzecich w zakresie określonych przestępstw (lub odpowiadających im czynów zabronionych w przepisach prawa obcego) albo – w przypadkach wskazanych prawem – oświadczenia o niekaralności,

c) ustalone są zasady bezpiecznych relacji personelu z małoletnimi, wskazujące, jakie zachowania są niedozwolone, a jakie pożądane w kontakcie z dzieckiem,

d) ustalono zasady szkolenia pracowników na temat ochrony małoletnich przed krzywdzeniem oraz udzielania pomocy dzieciom w sytuacjach zagrożenia, w zakresie: rozpoznawania objawów krzywdzenia dzieci, procedur interwencji w przypadku podejrzeń krzywdzenia, odpowiedzialności prawnej pracowników, zobowiązanych do podejmowania interwencji,

e) ustalono zasady przygotowania personelu (pracującego z dziećmi i ich rodzicami/opiekunami) do edukowania: dzieci na temat ochrony przed przemocą i wykorzystywaniem, rodziców/opiekunów dzieci na temat wychowania dzieci bez przemocy oraz chronienia ich przed przemocą i wykorzystywaniem,

f) ustalono zasady dysponowania materiałami edukacyjnymi dla dzieci i dla rodziców oraz aktywnego ich wykorzystania.

Standard III. PROCEDURY

W Przychodni funkcjonują procedury zgłaszania podejrzenia oraz podejmowania interwencji w sytuacji zagrożenia bezpieczeństwa dziecka:

a) ustanawia się stanowisko Koordynatora ds. Ochrony Dzieci – którego zadaniem jest nadzór nad właściwym stosowaniem Standardów Ochrony Małoletnich w Przychodni oraz wykonywanie zadań przewidzianych ww. procedurami,

b) ustalone są procedury, które określają krok po kroku, jakie działanie należy podjąć w sytuacji podejrzenia krzywdzenia dziecka lub zagrożenia jego bezpieczeństwa ze strony personelu placówki, członków rodziny, rówieśników i osób trzecich. Personel zna te procedury, wie, czym one są i z jakich kroków się składają. Procedury są dostępne wszystkim pracownikom – wiadomo, gdzie je znaleźć. Każda osoba z personelu posiada informacje, komu zgłosić podejrzenie, że dziecko jest krzywdzone i kto jest osobą odpowiedzialną za prowadzenie interwencji

c) osoby wyznaczone do prowadzenia interwencji są przeszkolone w tym zakresie i mają wsparcie instytucji w kontaktach z innymi służbami ochrony dzieci w podejmowaniu działań interwencyjnych oraz mają zapewnioną możliwość konsultowania przypadków budzących wątpliwości co do właściwego postępowania z innymi specjalistami

d) prowadzony jest rejestr przypadków zgłoszeń dotyczących podejrzenia krzywdzenia dziecka oraz interwencji inicjowanych przez pracowników MPS

e) dostępne są dane kontaktowe do lokalnych służb pomocowych i interwencyjnych. W Przychodni wyeksponowane są informacje dla dzieci na temat możliwości uzyskania pomocy w trudnej sytuacji, w tym numery bezpłatnych telefonów zaufania dla dzieci i młodzieży.

Standard IV. MONITORING

Miejska Przychodnia Specjalistyczna monitoruje i okresowo weryfikuje zgodność prowadzonych działań z przyjętymi standardami ochrony dzieci:

a) Polityka Ochrony Dzieci jest weryfikowana i aktualizowana – przynajmniej raz w roku, ze szczególnym uwzględnieniem analizy danych z rejestru przypadków i sytuacji związanych z wystąpieniem zagrożenia bezpieczeństwa dzieci,

b) w ramach weryfikacji Polityki placówka konsultuje się z dziećmi i ich rodzicami/opiekunami.

3. Skróty i definicje

 

Krzywdzenie dziecka – popełnienie czynu zabronionego lub czynu karalnego na szkodę dziecka, przemoc wobec dziecka lub zagrożenie dobra dziecka, w tym jego zaniedbanie.

Personel lub członek personelu – osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, umowy cywilnoprawnej, wolontariusz, praktykant, stażysta.

Dyrektor – reprezentant Miejskiej Przychodni Specjalistycznej który jest uprawniony do podejmowania decyzji o działaniach Przychodni.

Dziecko – każda osoba do ukończenia 18. roku życia.

Opiekun dziecka – osoba uprawniona do reprezentacji dziecka, w szczególności jego rodzic lub opiekun prawny a także rodzic zastępczy.

Zgoda rodzica dziecka – zgoda co najmniej jednego z rodziców dziecka/opiekunów prawnych (w przypadku spraw istotnych dla dziecka oraz przy braku porozumienia między rodzicami dziecka należy poinformować rodziców o konieczności rozstrzygnięcia sprawy przez sąd opiekuńczy).

Ochrona dzieci – działania podjęte w odpowiedzi na konkretne sygnały dotyczące dziecka lub dzieci, które mogą doznawać krzywdy lub są wykorzystywane.

Przemoc fizyczna – celowe fizyczne krzywdzenie dziecka – obejmuje wszelkie zachowania, w których użyta jest siła fizyczna i które mają na celu spowodowanie bólu lub dyskomfortu. Skutkiem przemocy fizycznej mogą być złamania, siniaki, rany cięte, poparzenia, obrażenia wewnętrzne.

Zaniedbanie – brak zapewnienia podstawowych potrzeb życiowych (w tym społecznych) dziecka, gdy osoby odpowiedzialne mają środki, wiedzę i dostęp do usług, aby to zrobić. Dotyczy to m.in. jedzenia, ubrania, higieny, nadzoru lub schronienia, co może skutkować poważnym uszczerbkiem na zdrowiu lub rozwoju dziecka. Obejmuje ono również brak ochrony dziecka przed narażeniem na niebezpieczeństwo.

Przemoc seksualna lub wykorzystywanie seksualne – angażowanie dziecka w aktywność seksualną przez osobę dorosłą. Obejmuje zachowania fizyczne, np. dotykanie dziecka, jak i bez kontaktu fizycznego, np. podglądanie lub słowna agresja. Obejmuje także kontakty seksualne między znacznie starszym dzieckiem a młodszym dzieckiem lub jeśli jedna osoba obezwładnia inną niezależnie od wieku. Wykorzystywanie seksualne nie musi wiązać się z kontaktem, jest nim również np. angażowanie dzieci w tworzenie obrazów seksualnych, zmuszanie dzieci do oglądania obrazów o charakterze seksualnym lub oglądanie czynności seksualnych, zachęcanie dzieci do zachowania w sposób nieodpowiedni pod względem seksualnym lub uwodzenie dziecka w celu przygotowania go do wykorzystania poprzez zdobycie jego zaufania (w tym za pośrednictwem mediów społecznościowych). Przemoc seksualna i wykorzystanie seksualne obejmuje nieakceptowalne i niepożądane zachowania i praktyki, które nie stanowią katalogu zamkniętego.

Przemoc emocjonalna – akt powodujący naruszenie godności osobistej dziecka, ukierunkowany na wyrządzenie krzywdy, tj. poniżanie, krytykowanie, upokarzanie lub ośmieszanie dziecka, brak odpowiedniego wsparcia i uwagi, powodujące obniżenie jego poczucia wartości. Przemoc emocjonalna może obejmować zastraszanie – w tym zastraszanie w Internecie poprzez sieci społecznościowe, gry online lub telefony komórkowe – również przez rówieśników dziecka.

Dane osobowe dziecka – wszelkie informacje umożliwiające identyfikację dziecka.

Dane szczególnej kategorii – m.in. dane dotyczące zdrowia, pochodzenia rasowego lub etnicznego, dane dotyczące wyznania, dane genetyczne, biometryczne, ujawniające poglądy polityczne,  światopoglądowe, dane dotyczące seksualności lub orientacji seksualnej.

 

 

4. Zasady rekrutacji

4.1. Za proces rekrutacji pracowników odpowiada osoba właściwa merytorycznie oraz Dział Kadr Miejskiej Przychodni Specjalistycznej w Toruniu.

4.2. Podczas rekrutacji personelu bierze się pod uwagę m.in. wykształcenie, uprawnienia, kwalifikacje zawodowe, przebieg dotychczasowego zatrudnienia kandydata/kandydatki oraz stosunek do wartości i misji Miejskiej Przychodni Specjalistycznej w Toruniu oraz do ochrony praw dzieci – w tym zapewnienia im szacunku i bezpieczeństwa.

4.3. Każdy kandydat/kandydatka do pracy lub współpracy w jakiejkolwiek innej formie (umowa cywilnoprawna, wolontariat, praktyka zawodowa, staż itp.) podlega weryfikacji w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym.

4.4. Kandydat/kandydatka mający bezpośredni kontakt z dzieckiem ma obowiązek dostarczyć informacje z Krajowego Rejestru Karnego o niekaralności w zakresie przestępstw określonych w rozdziale XIX i XXV Kodeksu karnego, w art. 189a i art. 207 Kodeksu karnego oraz w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii lub za odpowiadające tym przestępstwom czyny zabronione określone w przepisach prawa obcego.

4.5. Szczegółowo proces rekrutacji opisuje Procedura „Zasady bezpiecznej rekrutacji personelu”.

5. Rozpoznawanie i reagowanie na czynniki ryzyka oraz symptomy krzywdzenia dzieci

5.1. Personel Miejskiej Przychodni Specjalistycznej w Toruniu posiada stosowną wiedzę i w ramach wykonywanych obowiązków zwraca uwagę na czynniki ryzyka i symptomy krzywdzenia dzieci.

5.2. Czynniki ryzyka związane z dzieckiem, jego rodziną i środowiskiem – to w szczególności:

• wiek – młodsze dzieci są bardziej narażone na krzywdzenie ze strony opiekunów,
• płeć – w przypadku wykorzystywania seksualnego częściej dotyczy dziewczynek,
• niepełnosprawność, choroby przewlekłe, choroby psychiczne,
• doświadczanie przemocy przez rodziców, przemoc wobec innych członków rodziny,
• uzależnienie rodziców, nieodpowiednie metody wychowawcze,
• izolacja społeczna, deprywacja, ubóstwo, przemoc, patologia w środowisku zamieszkania rodziny.

5.3. Czynniki ryzyka podczas udzielania świadczeń zdrowotnych to w szczególności:

• potencjalne sytuacje ryzyka: badanie dziecka bez obecności innej osoby dorosłej – innego członka personelu lub rodzica/opiekuna,
• samodzielne wykonywanie czynności higienicznych przy dziecku,
• niezgłaszanie zachowań, które mogą naruszać dobro dziecka i pozwalanie na niezgłaszanie niepokojących praktyk,
• niezwracanie uwagi na potrzeby dziecka (np. wymuszanie ćwiczeń fizjoterapeutycznych mimo sprzeciwu),
• używanie agresywnego, wulgarnego języka, obrażanie innych członków personelu medycznego lub rodzica/opiekuna – w obecności dziecka,
• nieodpowiednie relacje dziecko – dorosły (nadużywanie pozycji autorytetu),
• dyskryminowanie i nierówne traktowanie,
• dbanie o reputację i unikanie skandali prowadzące do przemilczenia incydentów,
• nieznajomość procedur i wytycznych.

5.4. Symptomy krzywdzenia dzieci:

Nadużycia fizyczne
Możliwe wskaźniki fizyczne:

• zadrapania,
• ślady ugryzień lub siniaki,
• oparzenia (np. papierosowe),
• nieleczone urazy,
• złamane kości.

Możliwe wskaźniki behawioralne:

• tendencje do samookaleczania,
• ciągłe próby ucieczki,
• agresja lub wycofanie,
• strach przed powrotem do domu,
• nieuzasadniony strach przed dorosłymi.

Nadużycia emocjonalne
Możliwe wskaźniki fizyczne:

• nagłe zaburzenia mowy,
• moczenie i brudzenie łóżka,
• oznaki samookaleczenia,
• słabe relacje z rówieśnikami.

Możliwe wskaźniki behawioralne:

• zachowanie wymagające uwagi,
• kołysanie, ssanie kciuka,
• strach przed zmianami,
• chroniczna ucieczka.

Zaniedbywanie
Możliwe wskaźniki fizyczne:

• ciągły głód,
• narażenie na niebezpieczeństwo, brak nadzoru,
• nieodpowiednie/niewłaściwe ubranie,
• niedostateczna higiena,
• nieleczone choroby.

Możliwe wskaźniki behawioralne:

• zmęczenie, bezradność,
• słabe relacje z rówieśnikami,
• niskie poczucie własnej wartości,
• kompulsywne kradzieże, żebranie.

Nadużycia seksualne
Możliwe wskaźniki fizyczne:

• dziecko może skarżyć się na bolesność, ból lub krwawienie w swoich „częściach intymnych”,
• składanie propozycji seksualnych dorosłym lub innym dzieciom,
• ból przy oddawaniu moczu,
• trudności w chodzeniu lub siedzeniu,
• anoreksja/bulimia,
• nadużywanie substancji psychoaktywnych/narkotyków.

Możliwe wskaźniki behawioralne:

• depresja,
• nieodpowiedni język i/lub wiedza seksualna nieadekwatna do wieku,
• składanie propozycji seksualnych dorosłym lub innym dzieciom,
• niska samoocena,
• strach przed ciemnością,
• niechęć do zbliżania się do kogokolwiek.

5.5. Wobec zidentyfikowania czynników ryzyka personel medyczny podejmuje adekwatne działania profilaktyczne.

5.6. W przypadku identyfikacji symptomów krzywdzenia dziecka, personel podmiotu medycznego podejmuje działania interwencyjne opisane w punkcie 6.

5.7. Personel – w granicach swych uprawnień i możliwości – monitoruje sytuację i dobrostan dziecka.

5.8. Ustanawia się Kodeks Bezpiecznych Relacji Pacjent (dziecko) – Personel Medyczny MPS.

6. Procedury interwencji w przypadku podejrzenia krzywdzenia dziecka

6.1. Zagrożenie bezpieczeństwa dzieci może przybierać różne formy, z wykorzystaniem różnych sposobów kontaktu i komunikowania:

• • 6.1.1. Popełniono przestępstwo na szkodę dziecka (np. wykorzystanie seksualne, znęcanie się nad dzieckiem).
  • 6.1.2. Doszło do innej formy krzywdzenia, niebędącej przestępstwem, takiej jak np. krzyk, poniżanie.
  • 6.1.3. Doszło do zaniedbania potrzeb życiowych dziecka (np. związanych z żywieniem, higieną czy zdrowiem).

6.2. Określono procedury interwencji w przypadku podejrzenia działania na szkodę dziecka przez:

• • 6.2.1. Osoby dorosłe (personel, inne osoby trzecie, rodziców/opiekunów prawnych).
  • 6.2.2. Inne dziecko.

6.3. W przypadku podejrzenia, że życie dziecka jest zagrożone lub grozi mu ciężki uszczerbek na zdrowiu, należy niezwłocznie poinformować Policję, dzwoniąc pod numer 112.

Poinformowania służb dokonuje członek personelu, który pierwszy powziął informację o zagrożeniu i następnie wypełnia Kartę interwencji.

7. Postępowanie w przypadku krzywdzenia

7.1. W przypadku powzięcia przez pracownika podejrzenia, że dziecko jest krzywdzone, pracownik ma obowiązek sporządzenia notatki służbowej i przekazania uzyskanej informacji Koordynatorowi ds. Ochrony Dzieci, który wypełnia Kartę Interwencji i przekazuje informację o zdarzeniu Dyrektorowi.

7.2. Po uzyskaniu informacji, Dyrektor – w zależności od okoliczności ujawnionej sytuacji krzywdzenia dziecka – informuje przedstawiciela ustawowego/opiekuna dziecka o sytuacji opisanej w pkt 7.1.

7.3. Wyznaczona przez Dyrektora osoba – Koordynator ds. Ochrony Dzieci – sporządza opis sytuacji dziecka na podstawie rozmów z dzieckiem, pracownikami i rodzicami oraz opracowuje plan pomocy małoletniemu.

7.4. Plan pomocy małoletniemu powinien zawierać wskazania dotyczące:

a) Podjęcia przez Miejską Przychodnię Specjalistyczną działań w celu zapewnienia dziecku bezpieczeństwa, w tym zgłoszenie podejrzenia krzywdzenia do odpowiedniej instytucji.

b) Wsparcia, jakie zaoferuje dziecku placówka.

c) Skierowania dziecka do specjalistycznej placówki pomocy dziecku, jeżeli istnieje taka potrzeba.

8. Postępowanie w przypadku podejrzenia przemocy – w przypadku naruszenia ze strony rodzica lub opiekuna

8.1. W przypadku podejrzenia zagrożenia życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu dziecka w wyniku stosowania wobec niego przemocy domowej, także wobec faktu, że w rodzinie są lub mogą być inne dzieci, należy niezwłocznie poinformować Policję, dzwoniąc pod numer 112. Za poinformowanie służb jest odpowiedzialny członek Personelu, który jako pierwszy powziął informację o zdarzeniu. Pracownik ten zobowiązany jest także do sporządzenia Notatki służbowej i przekazania ww. Koordynatorowi ds. Ochrony Dzieci. Koordynator ds. Ochrony Dzieci, wypełnia Kartę Interwencji oraz informuje o zdarzeniu Dyrektora.

8.2. W przypadku podejrzenia, że opuszczenie przez dziecko Przychodni w obecności rodzica lub opiekuna prawnego lub innej osoby bliskiej będzie mu zagrażało, należy uniemożliwić oddalenie się dziecka, zawiadomić Policję i niezwłocznie wystąpić do sądu rodzinnego o wydanie odpowiednich zarządzeń opiekuńczych.

9. Podejrzenie popełnienia przestępstwa

9.1. W przypadku interwencji dotyczącej podejrzenia popełnienia przestępstwa, w tym czynu karalnego przez osobę poniżej 17 roku życia na szkodę dziecka, należy sporządzić pisemne Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa do Prokuratury właściwej dla miejsca popełnienia przestępstwa lub – w przypadku braku możliwości ustalenia miejsca popełnienia – do prokuratury właściwej dla miejsca zamieszkania dziecka. Jeśli nie można ustalić miejsca zamieszkania dziecka, zawiadomienie kieruje się do Prokuratury Rejonowej Toruń Centrum-Zachód w Toruniu.

10. Przemoc domowa

10.1. W przypadku podejrzenia stosowania przemocy domowej lub zgłoszenia dokonanego przez świadka przemocy domowej, należy wszcząć procedurę Niebieskiej Karty.

10.2. Osoba wszczynająca procedurę dokonuje wstępnej diagnozy sytuacji w związku z zaistnieniem uzasadnionego podejrzenia stosowania przemocy domowej oraz przeprowadza rozmowę z osobą doznającą przemocy, a także – w miarę możliwości – z osobą stosującą przemoc. Następnie wypełnia formularz Niebieska Karta – A.

11. Inne formy krzywdzenia nie stanowiące przemocy domowej ani przestępstwa

11.1. W przypadku, gdy doszło do zaniedbania potrzeb życiowych dziecka lub innego zagrożenia dobra dziecka ze strony rodziców lub opiekunów prawnych, należy wystąpić do sądu rodzinnego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka o wgląd w sytuację dziecka.

11.2. Gdy zachowanie nie stanowi przemocy domowej lub nie wiadomo, jak je zakwalifikować – należy wystąpić do sądu rodzinnego właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka o wgląd w sytuację rodziny.

12. Krzywdzenie ze strony personelu Miejskiej Przychodni Specjalistycznej

12.1. W przypadku zauważenia krzywdzenia dziecka przez personel Przychodni, osoba, która dostrzegła krzywdzenie, przekazuje informację Koordynatorowi ds. Ochrony Dzieci.

Podejmuje się wtedy kroki interwencyjne zależne od okoliczności zdarzenia:

• Gdy zachowanie było jednorazowe i o niewielkiej intensywności wkroczenia w dobra dziecka – należy przeprowadzić rozmowę dyscyplinującą.
• Gdy naruszenie dobra dziecka jest znaczne lub się powtarza – następuje rozwiązanie stosunku prawnego z osobą, która dopuściła się krzywdzenia.

Decyzję podejmuje Dyrektor samodzielnie lub na wniosek Koordynatora.

13. Sytuacje niejasne i wątpliwe

13.1. W przypadkach niejasnych lub wątpliwych osoba odpowiedzialna za interwencję konsultuje sprawę z co najmniej dwiema osobami z personelu, w tym – jeśli to możliwe – z psychologiem. Może również rozmawiać z osobami zaangażowanymi: dzieckiem, osobą podejrzewaną o krzywdzenie oraz świadkami.